De noodzaak van spel

Uit de praktijk:
Enkele jaren geleden maakte ik met een groep kinderen van 8 tot 12 jaar een voorstelling. Daarbij zat ook een zeer verlegen meisje. Ze was heel stil en durfde bijna niemand niet aan te kijken als je haar iets vroeg. In het stuk dat we maakten mochten de kinderen zelf hun rol kiezen en dit meisje koos voor de helemaal zelf bedachte rol van Daisy.Het personage Daisy had alles wat het meisje niet had maar wel graag wilde zijn. Het was duidelijk zichtbaar hoe ze van deze rol genoot. De openheid, de vrolijkheid, de beweeglijkheid en de humor. Naarmate de repetities vorderden veranderde zij enorm. Zij en haar personage werden steeds meer één, vooral ook buiten het stuk. Het verschil tussen les 1 en les 10 was onbeschrijfelijk groot. Voor mij was dit één van de eerste keren dat ik met eigen ogen zag wat spel kan betekenen in de ontwikkeling van een kind. Hoe spel, zonder als therapie te voelen, toch een therapeutische werking kan hebben. Hoeveel plezier het kan bieden en er onbewust zoveel van te kunnen leren.

Daarom wil ik graag in mijn tweede blog de noodzaak van spel in de ontwikkeling van kinderen onder de aandacht brengen. Hierbij richt ik me vooral op mijn eigen specialisatie: toneel, zonder daarmee het belang van alle andere vormen van spel tekort te doen.

Toneel in de klas Als leerkracht is mij verschillende keren opgevallen dat dramales een ondergeschoven kindje is op veel scholen. Belangrijkste oorzaak is in mijn optiek dat er vooral veel aandacht besteed wordt aan de cognitieve vakken. Hoe kan dat ook bijna anders in deze prestatiegerichte samenleving waar het onderwijs ook op aangepast wordt? Maar dat het ten koste gaat van de tijd voor de creatieve vakken staat vast. De andere oorzaak is dat leerkrachten vaak zelf niets hebben met toneel. Ze voelen (en zien vaak) een hoge drempel en doen liever een les beeldende vorming dan een dramales. Ook heel begrijpelijk! In mijn volgende blog wil ik graag een aantal zeer eenvoudige spelvormen inbrengen waarvan ik uit ervaring weet dat kinderen er heel veel plezier in hebben én de leerkracht zelf ook! Nu eerst mijn pleidooi voor de noodzaak van spel zodat hopelijk daarna ook bovenstaande redenen om geen dramales te geven de prullenbak in kunnen.

Het (toneel)spel begint vaak al heel vroeg. Wie heeft er nou geen vader en moedertje gespeeld toen je heel klein was? Of doktertje? Weet je nog hoe leuk je dat vond? Hoe makkelijk het je afging?

Mijn zus en ikSpel verbindt. Het maakt dat je leert om je te verplaatsen in de ander. Aandacht voor elkaar te hebben. Goed te kijken en te luisteren naar elkaar. Je leert je concenteren. Je leert om los te laten en lekker te mogen dóen in plaats van te denken. Om te improviseren en dus spontaan iets te durven doen en daarmee succeservaringen te hebben. Je hebt plezier en je leert samenwerken. Je leert dat publiek zijn ook een rol is en dat je tips en tops kunt geven en hoe je dat kunt doen. Je leert je eigen grenzen verleggen. In toneel is alles mogelijk, dus ook de dingen die je in het dagelijks leven onmogelijk acht. Je leert over emoties en daarover te praten. Over hoge status en lage status. Je leert hoe je je stem op ontelbare manieren kunt gebruiken en hoe je jezelf kunt presenteren voor de groep. Hoe het voelt om te stralen. Wie wil dat nou niet? Spel draagt zoveel bij of heeft al zoveel bijgedragen aan jouw ontwikkeling. Als alsluiting nog een mooie tegelwijsheid: Stop je met spelen omdat je ouder wordt? Je wordt ouder omdat je stopt met spelen. 

Wanneer straalde jij op toneelgebied? Wat is voor jou de meerwaarde van spel (geweest) in jouw ontwikkeling of in die van anderen? Deel jouw ervaring en plaats een reactie hieronder! Ik ben heel benieuwd!